بسياري از مردم در سنين مختلف، از درد زانو رنج مي‌برند؛ اين در حالي است كه پزشكان معتقدند كم‌تحركي و دوري از ورزش، علل اصلي درد زانوان است. بيماري نرمي غضروف زانو اغلب در نوجوانان و جوانان بين 10 تا 25 سال شايع است و اگر محور ران در امتداد محور ساق نباشد، در نتيجه استخوان كشكك در جاي خود قرار نگرفته و دچار كجي مي‌شود كه مي‌تواند به داخل، خارج و حتي عقب منحرف شود. در چنين حالتي، به دليل اين كه استخوان كشكك در جاي خود قرار ندارد، بيمار دچار نرمي غضروف استخوان كشكك خواهد شد. دسته‌ي ديگري كه دچار نرمي استخوان كشكك مي‌شوند، افراد بسيار فعال مي‌باشند. اين دسته از افراد كه به اصطلاح مي‌خواهند يك شبه قهرمان شوند، با فشار زياد روي زانوي خود، ناخواسته استخوان كشكك خود را نرم مي‌كنند. افرادي كه اصلاً ورزش نمي‌كنند نيز مستعد اين عارضه هستند، اين امر بيشتر در خانمها مشهود است؛ چراكه آنها به طور كلي هيچ گونه حركتي به اندامها بخصوص پاهاي خود نمي‌دهند و در نتيجه عضلات ناحيه ران (عضله چهار سر) آنها لاغر مي‌شود. وقتي اين عضله (چهار سر) به هر علتي لاغر شود، استخوان كشكك نيز نرم مي‌شود. علائم باليني افرادي كه دچار نرمي غضروف استخوان مي‌شوند «درد» است. بخصوص هنگامي كه در مواقع بالا يا پايين آمدن از كوه و پله‌هاي زياده از حد، آن را احساس مي‌كنند. دومين علامت باليني پس از درد، قفل شدن زانو است كه به صورت موقتي زانو قفل مي‌شود و پس از مدت كوتاهي، از اين حالت خارج مي‌شود. تورم هم از علائم اين بيماري است كه در ناحيه‌ي زانوها به وجود مي‌آيد و باعث پيدايش ترشحاتي در مفصل زانو مي‌شود كه معمولاً راديوگرافي ساده مي‌تواند در تشخيص آن بسيار كمك‌كننده باشد. گاه براي بهتر ديدن مشكل زانو از «MRI» و آرتروزكپي استفاده مي‌شود. از نظر علائم آسيب‌شناسي، اين بيماري به چهار مرحله تقسيم مي‌شود كه معمولاً در مرحله‌ي اول غضروف استخوان كشكك نرم مي‌شود و در مراحل بعدي به ترتيب غضروف استخوان، خط خطي و سپس تكه‌اي از غضروف استخوان كشكك از جاي خود جدا مي‌شود و در مرحله‌ي آخر، قطعه‌اي از استخوان جدا شده در بستر مي‌افتد. بهترين درمان اين بيماري تقويت عضله چهارسر مي‌باشد كه بايستي در راستاي قوي كردن آن ورزشهاي مخصوصي را انجام داد. در اين ورزش بيمار را روي تخت خوابانده و درحالتي كه انگشتان پا رو به صورت است، عضلات بالاي زانو را سفت مي‌كنند و در حالت خوابيده 5 ثانيه گرفته و سپس آن‌را رها مي‌كنند كه اين ورزش بايستي روزي 3 بار تكرار و در هر وعده 20 مرتبه انجام شود. در حركت دوم با قرار دادن بالش زير زانو، سر انگشتان را به سمت صورت گرفته و عضلات چهار سر را منقبض مي‌كنند يا با بستن وزنه‌اي 2 كيلويي به مچ پا، سرانگشتان را به سمت صورت برده و عضله چهار سر را به مدت 5 ثانيه منقبض مي‌كنند. با انقباض عضلات چهار سر، درد از بين مي‌رود و به مرور نرمي غضروف استخوان نيز رفع مي‌شود. بتدريج مايع داخل مفصل زانو نيز از بين مي‌رود. براي حل مشكل نرمي غضروف استخوان، بايستي سبك و روش زندگي‌مان را تغيير داد و از دو زانو و چهار زانو نشستن خودداري كرد. همچنين تا جايي كه ممكن است بايد از توالت فرنگي استفاده كرد و با خواندن نماز روي صندلي، از كوه‌نوردي، دوچرخه‌سواري و عبور از پله‌هاي زياد خودداري ورزيد تا ديگر نيازي به عمل جراحي نباشد. در هر صورت، اگر مشكل لاغر بودن عضله چهار سر اين گروه حل نشود، بيمار در سالهاي آتي دچار آرتروز خواهد شد. افرادي كه دچار اين مشكل در نوجواني هستند، مي‌توانند با منقبض كردن عضله چهار سر زانوان خود، مشكل خود را مرتفع سازند، ولي در كنار اين ورزشها، شنا و استخر جهت حل هر چه بهتر بيماري نبايد فراموش شود.

مرجع: برگرفته از مقاله‌ی «وقتی كشکك زانو حركت می‌كند»، روزنامه جام‌جم، يكشنبه 12 مهر 1388