آفتاب و مضرات آن برای پوست در يك نگاه
پوست اولين محافظ بيروني بدن است و بنا به ظرافتها و حساسيتهاي خود، درصد آسيبپذيري بالايي داردكه حفاظت از آن را به خصوص در مقابل تابش مستقيم خورشيد ضرورت ميبخشد. استفاده از كرمهاي ضدآفتاب، توصيهاي است كه ميتواند پوست را در مقابل اثرات نامطلوب اشعهي خورشيد حفظ كند. آفتاب مستقيم در طولاني مدت، باعث ايجاد چين و چروك در پوست ميشود. همچنين لك و پيس را زياد ميكند و اگر به مدت زيادي بطور مستقيم بر پوست بتابد، امكان سرطانهاي پوستي را افزايش ميدهد. از ميان آنها ميتوان به سرطان ملانوما اشاره كرد كه اگر به موقع جلوي آن گرفته نشود و از لايهي پوست گذر كند، صد در صد كشنده خواهد بود. اما استفاده از كرمهاي ضدآفتاب تنها در فصلهايي كه شدت نور آفتاب زياد است ضرورت ندارد. در فصل زمستان كه برف سطح زمين را ميپوشاند نيز بخاطر انعكاس نور آفتاب از سطح سفيد برف، استفاده از كرمهاي ضدآفتاب ضرورت دارد. در صورت استفاده نكردن از اين كرمها در فصل زمستان، پوست دچار سوختگي ميشود كه مشابه سوختگي در مقابل آفتاب است. البته تابش مستقيم آفتاب خطرات و مضرات بيشتري بدنبال دارد. با اين حال استفاده از كرمهاي ضد آفتاب راهحل قطعي مقابله با تشعشعات زيانبخش خورشيد نيست؛ اما ميتواند تا حد قابل ملاحظهاي از پوست محافظت كند.
تركيبات كرمهاي ضدآفتاب
كرمهاي ضدآفتاب از تركيب موادي به وجود ميآيد كه دو وظيفه را دنبال ميكنند: دستهي اول مواد حاجبي هستند كه با اعمال محافظت مكانيكي و قرار گرفتن در سطح پوست، راه رسيدن نور آفتاب به آن را مسدود مينمايند، مانند تيتانيم دياكسايد و زينك اكسايد. دستهي دوم مواد شيميايي است كه اشعهي ماوراي بنفش را جذب ميكند و مانع رسيدن آن به پوست ميشود. نسبت مواد حاجب و مواد شيميايي، درصد حفاظت كرم در مقابل آفتاب را تعيين ميكند كه به آن SPF ميگويند. درصد SPF ميزان جذب نور خورشيد را نشان ميدهد كه هر چه بالاتر باشد ميزان محافظتكنندگي كرم نيز بالاتر خواهد بود. كرمهاي ضدآفتاب با توجه به حساسيت پوستهاي مختلف توليد ميشوند. كرمهاي مخصوص پوست چرب، خشك و حساس از آن جملهاند. از طرف ديگر بسته به رنگ پوست بايد از SPF با درصد متفاوتي استفاده كرد. براي پوستهاي تيره SPF با درصد پايين نيز جوابگو خواهد بود. اما براي پوستهاي سفيد كه از حساسيتهاي بيشتري در مقابل نور آفتاب برخوردارند، درصد SPF بايد بالا باشد. اما گذشته از رنگ پوست، درصد آفتابي بودن هوا، ارتفاع از سطح دريا و مدت زمان قرارگيري مقابل نور خورشيد نيز در انتخاب درصد SPF تاثيرگذار ميباشد. بدينصورت كه هر چه ميزان يا مقدار پارامترهاي مذكور بيشتر باشد، درصد SPF استفاده شده نيز براي يك رنگ پوست خاص بيشتر خواهد بود (اگر پوست شما تحت شرايط خاصي، مثلاً در ده دقيقه دچارآفتابسوختگي (قرمز شدن) ميشود، در صورت استعمال كرم ضدآفتابي با SPF15، شما قادر خواهيد بود به مدت 150 دقيقه، بدون آفتابسوختگي در مقابل خورشيد سپري كنيد. البته كارشناسان بر اين عقيدهاند كه بهتر است هر دو ساعت يكبار، استعمال كرم ضدآفتاب تجديد شود).
كرمهاي ضدآفتاب مفيد يا مضر!
كرمهاي ضدآفتاب با جلوگيري از مضرات برخورد اشعهي مستقيم خورشيد به پوست، به سلامت و شادابي آن كمك ميكند. اما اگر در انتخاب كرم ضدآفتاب به شرايط پوست توجه نشود منجر به حساسيتهاي پوستي و جوش زدن ميشود. برخي از پوستها نيز به خاطر حساسيت بالايي كه در مقابل برخي مواد شيميايي دخيل در ساخت كرمهاي ضدآفتاب دارند، دچار حساسيت و بيماري ميشوند. گذشته از اين، از آنجا كه كرم با پوشش دادن سطح پوست و بستن منافذ آن، مانع بيرون آمدن چربيها ميشود، تجمع چربيها در منافذ، جوشهاي آكنه را بوجود ميآورند كه با قرار گرفتن در معرض آلودگيهاي محيط به جوشهاي چركي تبديل خواهند شد. اما آنچه مسلم است اينكه كرمهاي ضدآفتاب حتي با داشتن چند مورد مضر، از بروز ضررهاي بيشتري براي پوست جلوگيري ميكنند؛ اما اگر بنا به حساسيت، امكان استفاده از كرمهاي ضدآفتاب وجود نداشت با كمك يك سايبان و ممانعت از رسيدن نور آفتاب به پوست ميتوان مشكل را حل كرد.
نكات تكميلی
اثرات تخريبي و زيانبار پرتوهاي مضر آفتاب، امروزه براي همگان شناخته شده ميباشد. اين اثرات مخرب عمدتاً شامل آفتابسوختگي، پيري زود هنگام پوست، فتوآلرژي (اشعهي ماوراي بنفش موجب تحريك ژن عامل اگزما ميگردد) و افزايش امكان ابتلا به سرطانهاي پوستي ميباشند.
قبل از استعمال كرم ضدآفتاب، پوست خود را كمي مرطوب نماييد.
حداقل نيمساعت قبل از اينكه در معرض تابش خورشيد قرار بگيريد، كرم ضد آفتاب را به تمامي نواحي در معرض پوست (exposed area) به كمك يك آينه يا حتي دوست خود بماليد.
از اطفال خود با استفاده از لباس و كلاه با رنگهاي روشن و همچنين كرمهاي ضدآفتاب مخصوص بچهها، در برابر اشعههاي مضر نور آفتاب محافظت نماييد.
آفتابسوختگي را در مورد كودكان جدي بگيريد.
به خاطر داشته باشيد پوست شما در ارتفاعات (كوهستانها يا بهنگام ورزشهاي كوهستاني) بيش از سطح دريا در معرض تابش پرتوهاي ماوراي بنفش نور خورشيد قرار دارد.
در حضور نور آفتاب، آنزيمهاي پروتئيني موسوم به الاستازها بطور قابل ملاحظهاي افزايش يافته كه سبب انهدام بافتهاي الاستيك پوست ميگردند. در اين حالت بافتهاي الاستيك عادي توسط رشتههاي سخت جايگزين شده و پوست حالتي سست، خشن و دانه دانه به خود ميگيرد كه اين تظاهرات، از علائم پيري زودرس در اثر تابش پرتوها (photo aging) ميباشند.
راديكالهاي آزاد كه از تركيبات مضر شيميايي ميباشند، عمدتاً بهنگام تابش پرتوهاي نور آفتاب بر روي پوست تشكيل ميگردند. اين نوع راديكالها با حملهي مستقيم به عوامل حياتي سلولها (از قبيل ممبرانها، كلاژن و الاستين) سبب آسيبرساني شديد به پوست ميگردند. لايهي محافظتي كرم با جلوگيري از نفوذ به سطح پوست، تشكيل راديكالهاي آزاد را به حداقل رسانده و علاوه بر آن ويتامين Eموجود در فرمولاسيون كرم، اثر مثبت بر روي متابوليسم سلولي داشته و نيز موجب خنثي شدن عمل راديكالهاي آزاد ميگردد، كه در نهايت از ايجاد چين و چروكهاي نامطلوب در سطح پوست جلوگيري به عمل ميآيد.
- SPF=Skin (Sun) Protection Factor
مرجع:
- روزنامه همشهري، شنبه 1 مرداد 1386، فاطمه شهريزفر
- كاتولوگ كرم ضدآفتاب آردن











































































وبلاگ باران، یک سرویس دایرکتوری تخصصی دربارۀ کلیه فعالیتهای فیزیکی در طبیعت و کوهستان (بر اساس نیروهای طبیعی و به قصد ورزش، تفریح، ماجراجویی، تحقیقات علمی، آزمایش، آموزش، امداد یا اکتشاف) با پیوست حفظ محیط زیست میباشد، مانند: